Krvavi trag Velikog rata

Šifra proizvoda: 29313
Krvavi trag Velikog rata
Broj strana / Povez / Pismo:
240 / Tvrd / Ćirilica
Dimenzije: 13.5 x 20.5 cm
ISBN: 978-86-515-1056-7
Godina izdavanja: 2016.
Izdavači / Suizdavači: Izdavačka kuća Prometej, RTS

Cena: 1.500,00 дин.Cena sa popustom: 1.200,00 дин.

PREDGOVOR

Stotinu godina posle svršetka Prvog svetskog rata, širom sveta, pa i kod nas, opstaje mit o herojstvu sopstvenih armija. Civilne žrtve rata pominju se tek u kontekstu ili se prećutkuju. Njihova imena, njihov broj i njihove patnje samo su površno istražene i dokumentovane.

Razlozi za ovakvo držanje su raznoliki, a argumenti stižu sa nekadašnje savezničke  strane, ne samo iz Nemačke i izAustrije, kako bi se u prvi mah pomislilo, i glase: Preraspodeliti krivicu na sve zaraćene strane, i na Srbiju, u interesu evropskog zajedništva u 21. veku. U okruženju zemalja koje su počinile ratne zločine ovo je bio signal za buđenje cinizma: Ratni zločini se relativizuju, ne samo u pogledu broja žrtava, već i po pitanju odgovornosti. Navodno su žrtve snosile krivicu, ili bar deo krivice, za svoja stradanja. Primer koji potvrđuje rečeno nudi recenzija knjige Antona Holcera „Dželatov smešak“ (štampana i u ovoj Prometejevoj ediciji), u nemačkom dnevniku „Zidojče cajtung“. Autor Gerd Krumajh, emeritirani profesor Univerziteta Hajnrih Hajne u Diseldorfu – pristalica teorije po kojoj Nemačka i Austrija snose glavnu krivicu za Prvi svetski rat – zamerio je Holceru da se u knjizi ograničio na zaključak da su srpski civili slani na vešala pod izgovorom špijunaže: „Trebalo je istražiti da li je zaista o izgovoru reč ili je, i koliko je bilo uhoda među žrtvama.“

Broj civilnih žrtava na našim prostorima i u istočnoj Evropi,o kojima se na Zapadu ponovo raspravlja, kreće se od grotesknih austrijskih vojnih podataka o ukupno 1.931 pogubljenom i od pretpostavke da su saveznici Austrougara u ratu (kod nas su to bili bugarska vojska, bugarske i albanske komite) usmrtili nedefinisani broj žrtava.

Ministar finansija u poslednjoj vladi Austrougarske, Jozef Redlih, bio je prvi član ratne vlade u Beču koji je te podatke opovrgao. Naveo je u svom dnevniku da je broj žrtava prema „izvornoj“ vojnoj evidenciji (daklebez takozvane korekcije primarnih podataka) iznosio 11.300 pogubljenih. Prema izvesno verodostojnijim podacima koje su izneli austrougarski poslanici na sednicama Carskog saveta – parlamenta u Beču – 1917. i 1918. godine, reč je o 30.000 do 60.000 civilnih žrtava na istoku i na jugoistoku Evrope.

Poljski poslanik parlamenta u Beču, Ignac Dašinski, prvi je pokrenuo raspravu o broju civilnih žrtava: „Jedni tvrde da je pogubljeno 30.000 nedužnih civila, a drugi navode dvostruko veće brojke. Ali, i jednima i drugima je poznato da je vešano stihijski. Nije bilo uverljivog objašnjenja zašto se to čini“, izjavio je Dašinski 15. jula 1917. godine.

Uz podatke austrougarskog poslanika Dašinskog, trebalo bi uvažiti i procenu prvog predsednika Čehoslovačke, Tomaša Masarika. U analizi iz 1916. godine, objavljenoj u Londonu, Masarik je istakao da je unutar granica Austrougarske – u Dalmaciji, u Bosni i Hercegovini, u Vojvodini i u Galiciji -u prve dve godine rata pogubljeno oko 80.000 civila. Hans Hautman je u studiji Austrougarska armija na Balkanu istakao da je samo u 1914. godini u Srbiji pogubljeno između 30.000 i40.000 civila, uz pozivanje na pravo na samoodbranu vojske u ratu – bez sudske presude i bez istrage koju je nalagao vojni zakon.

Pomenute procene – osim Masarikovih – odnose se na zločine austrougarske vojske na početku rata, ali u njima nisu uzeti u obzir podaci o broju žrtava pogubljenih u kasnijem toku rata. Nema ni podataka o zlodelima koja su posle zabrane stihijskih pogubljenja (od1916. dokrajarata) izvršili Austrougari i njihovi saveznici.

Ova knjiga je napisana polazeći od saznanja da nijedno svedočanstvo zločina nije ubedljivije od dokaza o nedelima koja su za sobom ostavili počinioci. Njena osnovna građa su podaci i dokumenti iz austrijskih arhiva – vojna naređenja da se izvrše represalije i organizuju masakri i deportacije, kao i vojni izveštaji o paljenju sela, o streljanju, vešanju i bajonetiranju (pogubljenje bajonetom) talaca. Korišćeni su izvodi iz stenograma parlamentarnih rasprava u Austriji o ratnim zločinima i dokumenti Komisije i istražnih organa nadležnih za ratne zločine.

Knjiga je pisana i kao doprinos rasvetljavanju najtamnijeg poglavlja Velikog rata – zapostavljene činjenice da je taj rat pretvoren u konačni obračun između Germana i Slovena – sa ove i sa one strane austrougarskih granica i širom u Beču zacrtanih zona uticaja Habzburške monarhije – kako je to formulisao koautor ove knjige HansHautman, pionir među austrijskim istoričarima koji su ukazali na zapostavljenu i zaboravljenu dimenziju počinjenih zločina u Velikom ratu.

 

U Beogradu, avgusta2015, Miloš Kazimirović

Miloš Kazimirović


Hans Hautman

Budite prvi koji će te ostaviti utisak “Krvavi trag Velikog rata”

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena.


Još nema komentara.