Moja korpa (0)
  • Nema proizvoda u korpi.

Edukacija

„CRNA RUKA”, VASA KAZIMIROVIĆ

Kapitalno delo Vase Kazimirovića nije naišlo na zapažen prijem kod čitalačke publike, kada je prvi put izašlo 1997. godine, neposredno po autorovoj smrti. Izuzetno vredno štivo naše istoriografije, dobilo je dostojnu pažnju tek 2013. godine, odnosno sa pojavljanjem u izdanju novosadskog Prometeja.

Ova obimna studija nema u središtu razmatranja samo delatnost organizacije Ujedinjenje ili smrt, poznate pod kolokvijalnim, često malicioznim nazivom Crna ruka, već prati značajne ličnosti i događaje u Kraljevini Srbiji, poslednjih decenija XIX i početka XX veka. Mada obuhvata širu materiju i period proučavanja, podnaslov knjige glasi: Ličnosti i događaji u Srbiji od Majskog prevrata 1903. do Solunskog procesa 1917.

Imajući u vidu da se prvobitno izdanje našlo pred čitaocima svega dve godine po premijernom emitovanju serije Kraj dinastije Obrenović, velikog i sa aspekta istorijske preciznosti, uz deceniju ranije snimljenog Kadijevićevog Vuka Karadžića, gotovo nenadmašnog igranog televizijskog ostvarenja Radio televizije Srbije, Kazimirovićeva knjiga je imala težak zadatak. Morala je zainteresovanoj javnosti pružiti nove izvore i uglove sagledavanja teme na primamljiv način, što je Kazimirović, možemo slobodno reći, vešto uklopio i sasvim postigao.

Raznolika je građa kojom se autor poslužio. Od arhivskih fondova u zemlji i na strani, memoarskih i dnevničkih zapisa, beležaka, ličnih pisama, novinskih članaka onovremenih listova, fragmenata zapisnika sa burnih sednica Narodne skupštine u nekim sudbonosnim trenucima, zaključno sa propagandnim lecima tadašnjih političkih aktera, sve u cilju verodostojnijeg dočaravanja vremena, prilika i osoba kojima se knjiga bavi. Dodamo li tome podatak da se pisac koristio, za savremenog čitaoca možda arhaičnim, ali nekada znatno uvaženim beogradskim, skerlićevskim, slobodanjovanovićevskim stilom pripovedanja, opravdano konstatujemo visoki kvalitet dela.

Crna ruka donosi potpuno nova, originalna saznanja. Čitalac može doznati kako je izgledao postupak prijema (inicijacije) u Ujedinjenje ili smrt, šta su bili obavezni mistični, skoro okultni rituali, koji je osnivač ranije primljen u društvo slobodnih zidara – masoneriju, radi preuzimanja njihovog internog načina delovanja i kakva je u tome bila uloga naslednika prestola Aleksandra Karađorđevića. Uzgredno, biće reči o marginalnim, ali markantnim karakterima, poput Đorđa Obrenovića, vanbračnog sina kralja Milana i Artemize Hristić, te njegove uloge u vreme Majskog prevrata.

Suprotno tvrdnjama pomenute serije, Kazimirović smelo obrazlaže prilično osnovanu tezu da su istinski predvodnici zavere protiv života poslednjih Obrenovića, zapravo bili pukovnici Aleksandar Mašin i Petar Mišić, dok su mlađi oficiri (poručnici i kapetani), poput Dragutina Dimitrijevića Apisa, Antonija Antića i Radomira Aranđelovića bili njeni izvršioci.

Nastojanja crnorukaca da zauzmu odlučujuće pozicije moći i uticaja u Kraljevini Srbiji od 1911. do 1917. godine, obuhvataju najveći deo knjige, zaključno sa Solunskim procesom, gde je konačno uništena ova zaverenička grupa. Zanimljive su dužnosti pomenutog Mišića, kao i Petra Živkovića, takođe zaverenika iz 1903. godine, koje su vršili na ovom procesu.

Prološki deo knjige analizira reviziju Solunskog procesa, sprovedenu iz političkih razloga u junu 1953. godine, pod neskrivenim uticajem saveznog ministra unutrašnjih poslova Aleksandra Leke Rankovića, venčanog kuma doživotnog predsednika republike Broza.

Na koncu, s punim uverenjem možemo zastupati mišljenje da Kazimirovićeva Crna ruka predstavlja nezaobilaznu, temeljnu i pažnje dostojnu monografiju, namenjenu istraživačima i ljubiteljima srpske nacionalne istorije.

O AUTORU:

Filip Pejković je rođen 14. novembra 1996. godine u Beogradu. Završio je društveno-jezički smer Prve beogradske gimnazije, odbranivši maturski rad na temu Nacionalne i političke organizacije u Kraljevini Srbiji. Trenutno je student međunarodnopravne nastavne grupe Pravnog fakulteta Univerziteta u Beogradu.

Učestvovao je na takmičenjima i smotrama istraživačkih radova iz oblasti istorije od 2010. godine, kao član Regionalnog centra za talente Beograd II. Na prvom Državnom prvenstvu istraživačkih radova, čiji je organizator bilo Ministarstvo prosvete Republike Srbije, osvojio je prvo mesto. Osvajao je nagrade na opštinskim, regionalnim i republičkim takmičenjima iz istorije.

Pohađao je seminare o međureligijskom dijalogu u organizaciji Centra za međureligijski i međukulturni dijalog Pravnog fakulteta Univerziteta u Beogradu, kao i Školu ekološkog prava.

Član Udruženja Kraljevina Srbija (2014), koje deluje pod pokroviteljstvom NJ. K. V. Kraljevića Aleksandra Karađorđevića, gde je obavljao dužnost pomoćnika sekretara Izrvšnog odbora, kao i udruženja Nacionalna avangarda (2017). Uručeno mu je više zahvalnica i povelja za izuzetan doprinos u radu pomenutih organizacija. Osnivač je i zakonski zastupnik Studentskog kluba Pravnog fakulteta.

Volonterski je bio angažovan pri Fondu Kraljevski dvor, Fondu NJ. K. V. Princeze Katarine i Fondaciji za kulturu i obrazovanje NJ. K. V. Prestolonaslednika Aleksandra.

Objavio je nekoliko tekstova u školskom listu, časopisima Spoji iz Insbruka (Austrija) i Poredak, na portalu lista „Moj Nedeljnik” (uključujući i intervju sa NJ. K. V. Knezom Mihailom Karađorđevićem, unukom kneza Pavla), sajtu Fondacije Srpski legat… U studentskom naučnom časopisu „Ilarion”, glasilu Odeljenja za istoriju Filozofskog fakulteta Univerziteta u Beogradu, čiji je glavni i odgovorni urednik istoričar prof. dr Čedomir Antić, objavljen je njegov članak Pravna priroda Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca do donošenja Vidovdanskog ustava (2018).

Učestvovao sa besedom na književnoj večeri „Književnost i Prvi svetski rat”, koja je održana 17. novembra 2014. godine u Rimskoj dvorani Biblioteke grada Beograda, gde su govorili dr Milo Lompar i dr Predrag J. Marković.

U slobodno vreme, bavi se pisanjem poezije, aforizama, pripovedaka i drugih književnih formi. Do sada ima dve objavljene pesme: u zborniku „Stojte galije carske”, koji je izašao u spomen na stogodišnjicu smrti pesnika Milutina Bojića, u izdanju Udruženja pisaca Poeta, kao i zborniku „Mladi dolaze”, izdanje Udruženja književnika Srbije.

Amaterski se bavi fotografijom, na nivou hobija.

Uputstvo za slanje rukopisa

Kako bi proces slanja i odabira rukopisa bio što brži i jednostavniji, molimo vas da se pridržavate dole navedenih pravila:

  • Predlog rukopisa šalje se isključivo putem mejla, na adresu dijana.t@prometej.co.rs
  • Predlog rukopisa treba da sadrži kratku biografiju autora sa kontakt podacima, sinopsis dela, obim i sadržaj, kao i objašnjenje zbog čega bi delo trebalo da se nađe u produkciji IK Prometej.
    Prilikom slanja predloga rukopisa, nije potrebno da nam šaljete celokupno delo.
  • U roku od 90 dana od prispeća predloga, bićete obavešteni o daljoj odluci naših urednika, te ukoliko za tim bude bilo potrebe, biće zatraženo da pošaljete celokupno delo na čitanje. U suprotnom, mejlom će Vam biti upućen negativan odgovor.
  • O konačnoj odluci nakon faze čitanja celokupnog rukopisa obaveštavamo Vas u roku od 90 dana, takođe mejlom.

Prijava na bilten

Budite obavešteni o novostima i akcijama u IK Prometej.